Khám phá di sản “độc bản” đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt

Đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt là chứng nhân lịch sử hào hùng, ghi dấu ấn về công trình kiến trúc “độc bản” nối liền giữa biển xanh và ngàn thông. Từng là một trong hai tuyến đường sắt răng cưa kỳ vĩ nhất thế giới, cung đường này sở hữu kỹ thuật vượt thời đại, mang vẻ đẹp hoang sơ, thơ mộng của đại ngàn miền Trung. Đừng chỉ nghe kể về lịch sử, hãy tự mình trải nghiệm nó cùng Dona Tourist. Trong hành trình tour Ninh Chữ thế hệ mới, chúng tôi mở ra cánh cửa quay ngược thời gian, đưa bạn đến tận nơi chiêm ngưỡng những mảnh ghép cuối cùng của tuyến đường sắt răng cưa.

Tổng quan đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt

Ghé thăm vùng đất nắng gió Ninh Thuận, nếu chưa một lần tìm về dấu tích đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt, bạn đã vô tình bỏ lỡ mảnh ghép lịch sử đầy kiêu hãnh. Không chỉ là thanh ray cũ kỹ, tuyến đường sắt này lưu giữ cả kho tàng giá trị văn hóa và tinh thần của thời đại rực rỡ. Trong hành trình tour Ninh Chữ, Dona Tourist sẽ đưa bạn tìm lại những “vết trầm tích” thời gian, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa giữa khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ.

Ít ai biết rằng, dải đất hình chữ S từng sở hữu huyền thoại tuyến tàu hỏa răng cưa nối liền nắng gió Phan Rang với mây ngàn Đà Lạt. Thế giới khi ấy chỉ có hai công trình ở Thụy Sĩ và Việt Nam. Nhưng nếu nhìn vào những thông số kỹ thuật, chúng ta mới thấy hết sự vĩ đại của công trình này. Không chỉ dài gấp hơn 3 lần tuyến đường tại Thụy Sĩ (84km so với 25km), đoạn đường sắt răng cưa của Việt Nam còn kéo dài tới 43km, thách thức mọi giới hạn về độ dốc và địa hình, trở thành niềm tự hào về sức sáng tạo của con người giữa thiên nhiên hùng vĩ.

Vào thời kỳ hoàng kim, tuyến đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt đóng vai trò là nhịp cầu giao thương và du lịch huyết mạch. Hành trình lý tưởng cho những vị khách giới thượng lưu phương Tây sau khi say đắm với bia ký cổ Chăm Pa trầm mặc hay làn nước biển Ninh Thuận trong xanh, có thể thong dong tiến về miền cao nguyên Langbiang lộng gió.

Thế nhưng, khói lửa chiến tranh đã khiến những nhịp ray bị đứt đoạn, hoạt động đình trệ dần theo năm tháng. Sau năm 1975, trước những yêu cầu cấp thiết của thời cuộc, con đường này đã bị dỡ bỏ trong sự tiếc nuối của nhiều người. Giờ đây, “huyền thoại” chỉ còn sót lại đoạn ngắn vỏn vẹn 7 km từ Đà Lạt đi Trại Mát như mảnh ký ức còn sót lại để lữ khách tìm về bóng dáng của quá khứ xa xôi.

Hành trình hình thành và phát triển tuyến tàu răng cưa

Hành trình kiến tạo nên tuyến đường sắt răng cưa bắt nguồn từ cuộc gặp gỡ định mệnh giữa bác sĩ Alexandre Yersin và vùng đất Đà Lạt. Nhận thấy cao nguyên Langbiang có khí hậu ôn đới lý tưởng tựa “Châu Âu thu nhỏ”, Yersin đã giới thiệu cho toàn quyền Paul Doumer (người tìm kiếm trạm nghỉ dưỡng cho người Pháp tại Đông Dương).

Ngay sau chuyến thị sát vào tháng 3/1899, Paul Doumer đã đặt bút ký sắc lệnh khai sinh tuyến đường sắt Tháp Chàm Đà Lạt vào năm 1901. Sau những giai đoạn trì hoãn, công trình vĩ đại này chính thức khởi công vào năm 1908 với sứ mệnh vận chuyển vật liệu xây dựng thành phố trong sương. Để chinh phục địa hình đồi núi hiểm trở và trơn trượt của vùng Nam Trung Bộ, các kỹ sư Pháp đã lắp đặt thêm hệ thống đường ray răng cưa nằm giữa hai đường ray chính. Chính giải pháp kỹ thuật này giúp đoàn tàu bám chắc vào sườn dốc, nhưng cũng biến quá trình thi công trở thành thách thức gian khổ nhất thời bấy giờ.

Để hình thành nên tuyến đường sắt răng cưa huyền thoại, hàng chục ngàn công nhân từ khắp mọi miền đất nước đã phải đánh đổi bằng cả máu và nước mắt. Trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt của vùng núi cao Nam Trung Bộ, chỉ với những công cụ thô sơ đã kiên cường đục núi, khoét hầm, đối mặt với vực sâu và thác ghềnh hiểm trở.

Cái giá của sự vĩ đại ấy là vô cùng đắt đỏ, những tài liệu lịch sử còn ghi lại con số đau xót, cứ 10 người tham gia xây dựng thì có tới 5 người nằm lại vì tai nạn lao động hoặc bệnh tật nơi rừng thiêng nước độc.

Sau hơn hai thập kỷ kiên trì, đến năm 1932, tuyến đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt chính thức hoàn thành với chiều dài 84km. Tổng kinh phí khổng lồ lên tới hơn 2000 triệu Franc, công trình này là kỳ quan kiến trúc thực sự khi sở hữu 9 nhà ga rải rác dọc hành trình, 5 đường hầm xuyên qua lòng núi đá, 2 cây cầu lớn bắc qua vực thẳm, vượt qua hai cung đèo tử thần gồm đèo Ngoạn Mục (Sông Pha) và đèo Dran.

Theo dấu vết huyền thoại tuyến đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt

Sau khi tận hưởng làn nước xanh trong và hải sản tươi ngon tại thiên đường du lịch Ninh Chữ, du khách ngược dòng thời gian để tìm về những giá trị lịch sử của vùng đất nắng gió. Hãy cùng chúng tôi hành trình theo dấu vết huyền thoại tuyến tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt, kỳ tích kỹ thuật từng nối liền biển cả với ngàn thông.

Tìm lại những dấu tích còn sót lại của đường tàu xưa

Dưới lớp bụi thời gian, tuyến đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt vẫn để lại những dấu tích sống động, mời gọi lữ khách thực hiện chuyến hành trình ngược dòng quá khứ. Bằng cách tự mình cầm lái xe máy từ trung tâm Phan Rang, bạn có thể lần theo từng mảnh ký ức còn sót lại của công trình vốn là niềm kiêu hãnh thời của người dân xứ nắng.
Nổi bật nhất trong số các di tích còn tồn tại chính là hai cây cầu lịch sử Tân Mỹ và Sông Pha. Cầu Tân Mỹ cấu trúc 10 nhịp dài khoảng 300m chạy dọc theo trục Quốc lộ 27, tác phẩm kỹ thuật mang phong cách Pháp đặc trưng. Xưa kia, đây chính là “con đường sắt” trên cao đưa đoàn tàu băng qua dòng sông, mở ra cánh cửa dẫn lối từ đồng bằng lên miền núi thẳm.

Khi tiếng còi tàu lùi xa vào dĩ vãng, những cây cầu xưa cũng dần chìm vào giấc ngủ dài giữa thiên nhiên hoang sơ. Giờ đây, cầu Tân Mỹ khoác lên mình lớp áo rêu phong cổ kính, với cỏ dại và cây cối mọc bao phủ, tạo nên vẻ đẹp trầm mặc đầy liêu trai. Dọc theo cung đường từ Phan Rang lên Đà Lạt, những trụ cầu đơn độc nằm rải rác như nhân chứng câm lặng kể về thời hoàng kim đã qua. 

Nối tiếp hành trình di sản là cầu Sông Pha, điểm đến hiếm hoi của tuyến đường sắt xưa còn giữ được vẻ sống động cho tới ngày nay. Khác với vẻ rêu phong bị bỏ hoang của cầu Tân Mỹ, cầu Sông Pha vẫn hiên ngang thực hiện sứ mệnh như nút thắt giao thông quan trọng, minh chứng cho độ bền đáng kinh ngạc của công trình thế kỷ.

Rời cầu Sông Pha để tiếp tục hành trình ngược dốc về phía Đà Lạt, bạn sẽ bắt gặp hầm chui số 2 (một trong những điểm hiểm trở nhất của tuyến đường năm xưa). Nằm ngay đoạn dốc gắt nơi chân đèo, đường hầm này từng là thử thách cực đại cho đoàn tàu răng cưa khi đổ đèo. Giờ đây, bóng tối của hầm không còn vang vọng tiếng động cơ, mà đã trở thành lối mòn quen thuộc, thầm lặng dẫn bước người dân bản địa đi qua những sườn núi mênh mông.

Dừng chân giữa đèo Sông Pha, bạn sẽ bắt gặp Ga Krongpha nằm lặng lẽ. Xưa kia, đây là điểm dừng chân quan trọng bậc nhất, nơi những bánh răng cưa được khớp vào đường ray để tiếp thêm sức mạnh cho đoàn tàu chinh phục đỉnh đèo. Giờ đây, nhà ga chỉ còn là bộ khung trơ trọi giữa nắng gió với mái nhà thủng dột và những tán cây dại đang dần lấn át vết tích cơ khí cuối cùng.

Rời Krongpha, hành trình đưa bạn đến với Ga Eo Gió là tâm điểm giao thương sầm uất, nhộn nhịp tiếng rao của các tiểu thương. Thế nhưng, ánh hoàng kim ấy nay đã tắt, những bức tường bong tróc giờ đây trở thành nơi trú ngụ tạm bợ cho kiếp người không nhà. Điểm kết thúc của đoạn đường này là căn hầm xuyên núi thâm nghiêm đã bị lãng quên từ lâu. Nhưng ngay khi vượt qua bóng tối sâu thẳm của hầm, khung cảnh choáng ngợp sẽ xuất hiện, thung lũng xanh ngút ngàn hiện ra giữa không gian tĩnh lặng, mang cảm giác thư thái lạ kỳ sau hành trình dài theo dấu lịch sử.

Rời những dấu tích nắng gió tại Ninh Thuận, hành trình theo dấu “con rồng sắt” đưa bạn tiến sâu vào vùng cao nguyên Lâm Viên, nơi mảnh ký ức khác vẫn đang thầm lặng tồn tại. Đó là cung đường sắt leo núi đầy thử thách qua đèo Dran, nhà ga Cầu Đất mờ ảo trong sương sớm, ga Trạm Hành biểu tượng kiến trúc Pháp đầy kiêu hãnh. Trạm Hành vẫn may mắn giữ được những nét chạm trổ tinh xảo năm xưa, nằm ẩn mình giữa quần thể hơn 20 biệt thự cổ bỏ hoang, tạo nên không gian u tịch, đẹp đến nao lòng.

Sau tất cả những thăng trầm và biến cố, tuyến đường giờ đây chỉ còn thu mình lại trong nhánh nhỏ dài 7km. Đó là tuyến đường sắt Đà Lạt – Trại Mát, nhịp cầu duy nhất còn hơi thở, đưa lữ khách thong dong đi giữa những vườn hoa và đồi thông mộng mơ. Dù chỉ là phần rất nhỏ của tuyến đường sắt kỳ vĩ năm xưa, nhưng mỗi nhịp tàu lăn bánh vẫn đủ để ta cảm nhận được linh hồn của công trình bề thế.

Nỗ lực khôi phục tuyến đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt

Từ năm 2013, giấc mơ hồi sinh tuyến đường sắt Phan Rang – Đà Lạt đã được chính quyền hai tỉnh Ninh Thuận và Lâm Đồng ấp ủ, nhằm tạo bước ngoặt mới cho kinh tế, giao lưu văn hóa vùng. Hai địa phương kỳ vọng rằng khôi phục tuyến đường sẽ tạo nên cú hích lớn cho du lịch, đáp ứng nhu cầu xê dịch đang ngày một tăng cao của du khách trong và ngoài nước.

Dù hiện nay dự án vẫn đang đứng trước bài toán khó về chi phí đầu tư khổng lồ và chưa có nhiều tiến triển cụ thể, nhưng viễn cảnh về hành trình xuyên mây vẫn luôn đầy sức hút. Sau khi thỏa sức khám phá vịnh Vĩnh Hy thơ mộng, dạo bước trên biển Ninh Chữ hay check-in tại bãi đá Karang kỳ thú, bạn có thể thong dong bước lên toa tàu răng cưa để tiến về phía cao nguyên.  

Kết luận

Hành trình khám phá di sản “độc bản” đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt không chỉ là tìm lại những dấu tích xưa cũ, mà còn là cách để chúng ta trân trọng kỳ tích kỹ thuật của nhân loại. Nếu đang lên kế hoạch cho chuyến đi đầy cảm hứng, hãy để tour Ninh Chữ đồng hành trên cung đường kết nối giữa biển xanh rực nắng và cao nguyên mộng mơ. Ngoài ra, đừng quên ghé thăm chuyên mục Blog Ninh Chữ của donatourist.com để cập nhật thêm những kinh nghiệm du lịch hữu ích và nhiều câu chuyện thú vị về vùng đất nắng gió này.

Đồng hành cùng Dona Tourist, bạn sẽ có cơ hội tìm lại những ký ức rêu phong và hiểu sâu sắc hơn về giá trị văn hóa của mảnh đất Nam Trung Bộ. Dẫu thời gian có trôi qua, đường tàu răng cưa Phan Rang Đà Lạt vẫn sẽ mãi là huyền thoại bất tử, biểu tượng tự hào trong lòng mỗi lữ khách khi có dịp dừng chân.

Thông tin liên hệ:

Website: https://donatourist.com

Địa chỉ: 500 Minh Phụng, phường Bình Thới, TP. HCM

Hotline: 0983949646

Email: donatourist1@gmail.com

Facebook: https://www.facebook.com/CtyDuLichDoNa/